ADR veiligheidsadviseur voor afzenders: wanneer verplicht?

Een ADR veiligheidsadviseur voor afzenders is in veel gevallen wettelijk verplicht, ook wanneer een onderneming zelf geen gevaarlijke goederen vervoert, verpakt of belaadt. Sinds 1 januari 2023 geldt de aanwijsplicht ook volledig voor bedrijven die uitsluitend als afzender van gevaarlijke goederen optreden. Deze zogenaamde papieren afzenders mogen de verplichting niet zomaar overlaten aan hun transporteur of logistieke dienstverlener.

Voor handelsbedrijven, groothandels, producenten en ondernemingen die hun transport volledig uitbesteden, is dit een belangrijke verplichting. Wie gevaarlijke goederen laat vervoeren, moet daarom beoordelen welke ADR-verantwoordelijkheden bij de eigen onderneming liggen en of een veiligheidsadviseur moet worden aangewezen.

Wat is een afzender volgens het ADR?

Volgens ADR 1.2.1 is de afzender de onderneming die voor zichzelf of voor derden gevaarlijke goederen verzendt. Wanneer het vervoer plaatsvindt op basis van een vervoersovereenkomst, is de afzender degene die volgens die overeenkomst als afzender optreedt.

Een afzender hoeft dus niet de onderneming te zijn die de goederen daadwerkelijk in een vrachtwagen laadt of fysiek aan de chauffeur overhandigt.

Denk bijvoorbeeld aan een chemische groothandel die gevaarlijke stoffen verkoopt en een transportbedrijf opdracht geeft de goederen rechtstreeks bij een leverancier op te halen. Afhankelijk van de contractuele afspraken kan de groothandel als afzender optreden, terwijl zij de goederen nooit zelf in handen heeft.

Juist voor dergelijke ondernemingen is het belangrijk om te weten welke verantwoordelijkheden het ADR aan de afzender toekent.

Sinds 2023 ADR veiligheidsadviseur voor afzenders ook verplicht voor de “papieren afzender”

Met de invoering van ADR 2019 werd de aanwijsplicht voor veiligheidsadviseurs expliciet uitgebreid naar ondernemingen die uitsluitend gevaarlijke goederen verzenden.

Voor ondernemingen die vóór 2019 alleen als afzender optraden en nog geen veiligheidsadviseur hoefden aan te wijzen, gold een overgangsregeling. Deze was vastgelegd in ADR 1.6.1.44 en liep af op 31 december 2022.

Sinds 1 januari 2023 moeten ook papieren afzenders een ADR veiligheidsadviseur aanwijzen wanneer zij onder de wettelijke aanwijsplicht vallen en geen vrijstelling van toepassing is.

Een papieren afzender is bijvoorbeeld een handelsbedrijf dat een gevaarlijke stof verkoopt, het transport organiseert en als afzender optreedt, maar de opslag, verpakking en belading volledig door andere bedrijven laat uitvoeren.

De wetswijziging betekent dat een onderneming niet uitsluitend naar haar fysieke werkzaamheden mag kijken. Ook de rol in de vervoersovereenkomst is bepalend.

Welke verantwoordelijkheden heeft een ADR-afzender?

De verplichtingen van de afzender zijn vastgelegd in ADR 1.4.2.1. De afzender moet ervoor zorgen dat gevaarlijke goederen op een wijze voor vervoer worden aangeboden die voldoet aan de toepasselijke ADR-voorschriften.

Belangrijke verantwoordelijkheden zijn onder andere:

• Classificatie: waarborgen dat gevaarlijke goederen juist zijn ingedeeld en voor vervoer zijn toegelaten.

• Vervoersdocumenten: de vervoerder voorzien van de vereiste informatie, waaronder het UN-nummer, de vervoersnaam en de relevante gevaarseigenschappen.

• Verpakkingen: waarborgen dat de gebruikte verpakkingen geschikt zijn en aan de toepasselijke voorschriften voldoen.

• Etikettering en markering: zorgen dat de goederen correct worden aangeboden met de vereiste gevaarsetiketten en markeringen.

• Bijzondere voorschriften: rekening houden met toepasselijke beperkingen, vrijstellingen en aanvullende vervoerseisen.

Een afzender kan bepaalde werkzaamheden laten uitvoeren door een leverancier, verpakker of logistieke dienstverlener. Daarmee verdwijnen de eigen verantwoordelijkheden echter niet automatisch. De afzender moet kunnen aantonen dat de noodzakelijke informatie beschikbaar is en de relevante voorschriften worden nageleefd.

Wat doet een ADR veiligheidsadviseur voor een afzender?

Een ADR veiligheidsadviseur ondersteunt de afzender bij het naleven van de voorschriften en het beheersen van de risico’s rond het verzenden van gevaarlijke goederen.

De werkzaamheden kunnen onder andere bestaan uit het beoordelen van classificaties, vervoersdocumenten, procedures voor het aanbieden van zendingen en afspraken met logistieke dienstverleners. Ook controleert de adviseur of betrokken medewerkers voldoende kennis hebben van hun ADR-verantwoordelijkheden.

Daarnaast stelt de veiligheidsadviseur jaarlijks een ADR jaarverslag op. Daarin worden de relevante activiteiten, bevindingen en aanbevelingen vastgelegd. Het verslag moet minimaal vijf jaar worden bewaard.

De adviseur hoeft niet bij het bedrijf in dienst te zijn. Een afzender mag hiervoor een bevoegde externe ADR veiligheidsadviseur inschakelen.

Zelf een ADR veiligheidsadviseur aanstellen of uitbesteden?

Een onderneming kan een eigen medewerker opleiden tot ADR veiligheidsadviseur. Deze medewerker moet het vereiste examen behalen en beschikken over een geldig certificaat. Voor grotere ondernemingen met omvangrijke goederenstromen kan dit een passende oplossing zijn.

Voor handelsbedrijven en afzenders die hun transport volledig uitbesteden, is een externe veiligheidsadviseur vaak praktischer. Zo beschikt de onderneming over specialistische kennis zonder daarvoor zelf een gecertificeerde adviseur in dienst te nemen.
Lees hiervoor meer: Wat kost een ADR veiligheidsadviseur?

Wel is het belangrijk dat de gekozen dienstverlening aansluit bij de werkelijke activiteiten van het bedrijf. Een afzender met internationale chemische transporten, meerdere UN-nummers en verschillende logistieke dienstverleners kan meer ondersteuning nodig hebben dan een kleine onderneming met een beperkt assortiment.

Bent u opzoek naar een veiligheidsadviseur gevaarlijke stoffen over de weg?

Bent u een handelsbedrijf, groothandel of papieren afzender ? Dan is het belangrijk eerst te beoordelen welke werkzaamheden en verantwoordelijkheden binnen uw onderneming vallen. Neem hiervoor contact met ons op via SafetyNet Consultants.