ADR schriftelijke instructies, ook wel de ADR-gevarenkaart genoemd, zijn verplicht bij het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg wanneer de voorschriften van ADR 5.4.3 van toepassing zijn. De instructies beschrijven hoe de voertuigbemanning moet handelen bij een ongeval, lekkage, brand of andere noodsituatie. Ze moeten in de bestuurderscabine aanwezig en direct beschikbaar zijn.
Niet ieder transport met gevaarlijke goederen vereist schriftelijke instructies. Bij vervoer onder de 1000-puntenregeling, Limited Quantities (LQ) en bepaalde andere vrijstellingen vervalt deze verplichting. Voor vervoerders en chauffeurs is het daarom belangrijk te weten wanneer de instructies verplicht zijn en aan welke eisen ze moeten voldoen.
Wat zijn ADR schriftelijke instructies?
De schriftelijke instructies zijn een gestandaardiseerd veiligheidsdocument van vier bladzijden. Het document is bedoeld om de voertuigbemanning bij een incident snel inzicht te geven in de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen.
De verplichting staat in ADR 5.4.3. Hierin is niet alleen vastgelegd wanneer de instructies moeten worden meegevoerd, maar ook wie verantwoordelijk is voor het verstrekken ervan en welke eisen aan de inhoud worden gesteld.
De instructies bevatten algemene maatregelen bij noodsituaties en aanwijzingen die verband houden met de verschillende ADR-gevarenklassen.
Vroeger werden vaak afzonderlijke gevarenkaarten per gevaarlijke stof gebruikt. Tegenwoordig geldt één voorgeschreven model voor alle ADR-gevarenklassen. Er hoeft dus niet voor ieder UN-nummer een aparte gevarenkaart aanwezig te zijn.
Wanneer zijn ADR schriftelijke instructies verplicht?
Bij vervoer van gevaarlijke goederen waarop de volledige relevante ADR-voorschriften van toepassing zijn, moeten de schriftelijke instructies volgens ADR 5.4.3 in de bestuurderscabine aanwezig zijn.
Dit geldt bijvoorbeeld bij:
- Vervoer van verpakte gevaarlijke goederen als stukgoed boven de grenzen van ADR 1.1.3.6.
- Vervoer van gevaarlijke goederen in tankwagens of tankcontainers wanneer geen toepasselijke uitzondering geldt.
- Losgestort vervoer van gevaarlijke goederen waarvoor deze documentatieverplichting geldt.
- Vervoer van gevaarlijke goederen uit verschillende gevarenklassen waarbij de normale ADR-voorschriften van toepassing zijn.
De instructies moeten tijdens het vervoer gemakkelijk bereikbaar zijn.
Het is niet voldoende dat ze ergens achter de lading liggen of uitsluitend op kantoor beschikbaar zijn.
De verplichting geldt voor de transporteenheid. Het is niet noodzakelijk dat ieder bemanningslid een eigen exemplaar bezit, maar alle betrokken bemanningsleden moeten de instructies kunnen lezen, begrijpen en toepassen.
Wanneer zijn schriftelijke instructies niet verplicht?
Er bestaan verschillende situaties waarin de schriftelijke ADR-instructies niet hoeven te worden meegenomen.
| Vervoerssituatie | Schriftelijke instructies |
| Regulier ADR-stukgoedvervoer boven 1000 punten | Verplicht |
| Regulier ADR-tankvervoer | Verplicht |
| Regulier ADR-losgestort vervoer | Verplicht |
| Vervoer binnen ADR 1.1.3.6 | Niet verplicht |
| Uitsluitend Limited Quantities (LQ) | Niet verplicht |
| Uitsluitend Excepted Quantities (EQ) | Niet verplicht |
| Vervoer dat volledig buiten de ADR-voorschriften valt | Niet verplicht |
Bij vervoer onder de 1000-puntenregeling van ADR 1.1.3.6 zijn schriftelijke instructies dus niet verplicht, mits aan alle voorwaarden wordt voldaan.
Let op: de 1000-puntenregeling is een gedeeltelijke vrijstelling. Andere verplichtingen, zoals een correct vervoersdocument en de toepasselijke opleiding van medewerkers, blijven bestaan.
Ook bij uitsluitend correct aangeboden Limited Quantities volgens ADR 3.4 zijn schriftelijke instructies niet voorgeschreven.
Wanneer naast vrijgestelde goederen ook andere gevaarlijke goederen worden vervoerd waarop de normale ADR-voorschriften van toepassing zijn, moet de volledige vervoerssituatie worden beoordeeld.
Wat staat er in de ADR schriftelijke instructies?
Volgens ADR 5.4.3.4 moeten de schriftelijke instructies overeenkomen met het officiële model van vier bladzijden. Dit model bevat de volgende onderdelen.
- Algemene maatregelen bij een ongeval
De instructies beschrijven welke veiligheidsmaatregelen de bemanning bij een incident moet nemen, voor zover dit veilig en praktisch mogelijk is. Denk aan het stilzetten van het voertuig, het uitschakelen van de motor, het vermijden van ontstekingsbronnen en het waarschuwen van hulpdiensten.
- Gevaren en maatregelen per gevarenklasse
Een overzicht van de verschillende gevaarsetiketten, de bijbehorende gevaren en aanvullende aanwijzingen voor het handelen bij incidenten. Hierbij worden bijvoorbeeld brandbare vloeistoffen, giftige stoffen, corrosieve stoffen en andere gevaarlijke goederen onderscheiden.
- Bijzondere gevaren en markeringen
Aanvullende informatie over bepaalde gevaarlijke eigenschappen en markeringen, waaronder milieugevaarlijke stoffen en gevaarlijke goederen die bij verhoogde temperatuur worden vervoerd.
- Verplichte veiligheidsuitrusting
Een overzicht van de uitrusting die volgens ADR 8.1.5 aanwezig moet zijn, zoals beschermende handschoenen, oogbescherming, waarschuwingssignalen en eventuele aanvullende hulpmiddelen.
De chauffeur moet vóór vertrek op de hoogte zijn van de vervoerde gevaarlijke goederen en de schriftelijke instructies raadplegen.
In welke taal moeten de schriftelijke instructies aanwezig zijn?
Volgens ADR 5.4.3.2 moeten de instructies beschikbaar zijn in een taal die ieder betrokken bemanningslid kan lezen en begrijpen.
Een Nederlandse chauffeur die Nederlands begrijpt, kan dus Nederlandse schriftelijke instructies gebruiken. Heeft een onderneming een chauffeur die uitsluitend Pools begrijpt, dan moeten de instructies beschikbaar zijn in een taal die deze chauffeur daadwerkelijk begrijpt.
Het ADR schrijft niet voor dat de instructies standaard in de talen van alle landen op de route aanwezig moeten zijn.
De vervoerder moet ervoor zorgen dat de bemanning de instructies begrijpt en in staat is deze correct toe te passen.
Bij internationaal vervoer met meertalige bemanningen kunnen daarom meerdere taalversies noodzakelijk zijn.
Wie moet de ADR schriftelijke instructies verstrekken?
De vervoerder is verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van de schriftelijke instructies aan de voertuigbemanning. Dit moet gebeuren vóór het begin van de reis.
Dit is vastgelegd in ADR 5.4.3.2. De verplichting ligt dus niet automatisch bij de afzender van de gevaarlijke goederen.
De vervoerder moet bovendien waarborgen dat de bemanning de instructies begrijpt. De chauffeur en overige bemanningsleden moeten zich vooraf informeren over de gevaarlijke goederen die worden vervoerd en weten welke maatregelen bij een incident nodig zijn.
Voor eigen rijders betekent dit dat zij zelf moeten controleren of de juiste schriftelijke instructies in de cabine aanwezig zijn en of zij deze kunnen toepassen.
Mag een bedrijf zelf ADR schriftelijke instructies maken?
Nee, niet in een afwijkende vorm. Het ADR schrijft een standaardmodel voor dat wat betreft vorm en inhoud moet overeenkomen met de vier bladzijden uit ADR 5.4.3.4.
Het is daarom niet toegestaan om de verplichte instructies te vervangen door een eigen samenvatting, een veiligheidsinformatieblad (SDS) of een zelf ontworpen gevarenkaart.
Bedrijven mogen wel afzonderlijke aanvullende bedrijfsinstructies gebruiken, bijvoorbeeld over interne alarmprocedures. Deze vervangen het verplichte ADR-document niet.
Het is verstandig om de officiële taalversies te gebruiken die door de UNECE beschikbaar worden gesteld.
Bekijk / download de meest actuele versies.
Mogen ADR schriftelijke instructies digitaal worden meegenomen?
ADR 5.4.0.2 biedt onder voorwaarden mogelijkheden voor elektronische documentatie. Bij schriftelijke instructies is echter vooral van belang dat het volledige voorgeschreven document daadwerkelijk in de bestuurderscabine direct beschikbaar en leesbaar is.
Omdat de praktische acceptatie van uitsluitend digitale schriftelijke instructies bij internationale controles kan verschillen, is het meenemen van een geprint exemplaar de veiligste keuze.
Een papieren exemplaar voorkomt bovendien dat de instructies bij een lege batterij, defect apparaat of ontbrekende internetverbinding niet kunnen worden geraadpleegd.
Wat gebeurt er als de schriftelijke instructies ontbreken?
Tijdens een ADR-controle kan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleren of de verplichte documenten in de cabine aanwezig zijn.
Wanneer de schriftelijke instructies ontbreken, onjuist zijn of niet in een begrijpelijke taal beschikbaar zijn, kan sprake zijn van een overtreding van de ADR-voorschriften.
Afhankelijk van de omstandigheden kunnen handhavingsmaatregelen worden genomen. Daarnaast kan het ontbreken van de instructies bij een incident gevaarlijke situaties veroorzaken doordat de voertuigbemanning niet beschikt over de voorgeschreven informatie.
Een vervoerder doet er daarom verstandig aan om de aanwezigheid, taal en actualiteit van de instructies onderdeel te maken van de voertuigcontrole vóór vertrek!