Een ADR vrachtbrief opstellen vraagt meer dan alleen het vermelden van de afzender, ontvanger en vervoerde goederen. Bij het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg moet het vervoersdocument specifieke informatie bevatten, zoals het UN-nummer, de juiste vervoersnaam, gevarenklasse, verpakkingsgroep en hoeveelheid. Deze verplichtingen zijn vastgelegd in ADR 5.4.1.
Een foutief ingevulde ADR vrachtbrief kan bij een controle door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) tot problemen leiden. Bovendien is correcte informatie belangrijk voor chauffeurs en hulpdiensten wanneer zich tijdens het transport een incident voordoet.
In dit artikel leggen we uit welke gegevens verplicht zijn, in welke volgorde deze moeten worden vermeld en welke aanvullende voorschriften gelden voor bijzondere transporten.
Wanneer is een ADR vrachtbrief verplicht?
Bij het vervoer van gevaarlijke goederen waarop de documentatievoorschriften van het ADR van toepassing zijn, moet een ADR-vervoersdocument aanwezig zijn.
Dit document bevat informatie over de gevaarlijke goederen die worden vervoerd en moet tijdens het transport beschikbaar zijn.
Een afzonderlijk formulier met de titel ‘ADR vrachtbrief’ is niet verplicht. De ADR-gegevens mogen bijvoorbeeld worden opgenomen in een gewone vrachtbrief of CMR-vrachtbrief, zolang alle voorgeschreven informatie aanwezig en leesbaar is.
Ook bij vervoer onder de 1000-puntenregeling van ADR 1.1.3.6 blijft een ADR vervoersdocument verplicht.
Bij bepaalde vrijstellingen, waaronder uitsluitend correct aangeboden Limited Quantities (LQ), gelden de normale ADR-documentatievoorschriften niet. Andere vervoersdocumenten kunnen dan nog wel verplicht zijn op grond van de algemene transportwetgeving.
Welke gegevens moeten op een ADR vrachtbrief staan?
Volgens ADR 5.4.1.1.1 moeten voor iedere gevaarlijke stof of ieder gevaarlijk voorwerp de toepasselijke gegevens worden vermeld.
De belangrijkste verplichte onderdelen zijn:
- UN-nummer: Het viercijferige identificatienummer van de gevaarlijke goederen, voorafgegaan door de letters UN. Bijvoorbeeld UN 1203 voor benzine.
- Juiste vervoersnaam: De officiële vervoersnaam uit tabel A van het ADR. Een commerciële productnaam is niet voldoende. Bij bepaalde verzamelaanduidingen, zoals N.E.G.-vermeldingen, moet ook de technische benaming tussen haakjes worden opgenomen.
- Gevarenklasse en bijkomende gevaren: Het nummer van het voorgeschreven gevaarsetiket. Wanneer bijkomende gevaren van toepassing zijn, worden de betreffende etiketnummers tussen haakjes vermeld. Voor klasse 1 en klasse 7 gelden specifieke regels.
- Verpakkingsgroep: Indien toegewezen, wordt verpakkingsgroep I, II of III vermeld. Deze geeft het verpakkingsgerelateerde gevarenniveau aan. Niet iedere gevaarlijke stof heeft een verpakkingsgroep.
- Aantal en omschrijving van de colli: Vermeld hoeveel verpakkingen worden vervoerd en om welk type verpakking het gaat, bijvoorbeeld 10 stalen vaten of 4 kartonnen dozen.
- Totale hoeveelheid gevaarlijke goederen: De totale hoeveelheid per onderscheiden UN-nummer, vervoersnaam en, indien van toepassing, verpakkingsgroep. Afhankelijk van de goederen wordt dit uitgedrukt in liters, bruto massa of netto massa.
- Naam en adres van de afzender: De onderneming die volgens het ADR als afzender optreedt.
- Naam en adres van de geadresseerde: De onderneming of persoon aan wie de goederen worden geleverd.
- Eventuele verplichte verklaringen: Wanneer een bijzondere regeling of overeenkomst dit voorschrijft, moet de betreffende verklaring worden opgenomen.
- Tunnelbeperkingscode: Wanneer de route door een tunnel gaat waarvoor ADR-beperkingen gelden, moet de toepasselijke tunnelbeperkingscode uit kolom 15 van tabel A worden vermeld. De code staat in hoofdletters en tussen haakjes, bijvoorbeeld (D/E).
In welke volgorde moeten de ADR-gegevens worden vermeld?
Het ADR schrijft voor dat de volgende onderdelen in een vaste volgorde worden weergegeven:
UN-nummer → juiste vervoersnaam → gevarenklasse → verpakkingsgroep → tunnelcode
Deze gegevens moeten achter elkaar staan, zonder andere informatie ertussen, tenzij het ADR anders bepaalt.
Een correct voorbeeld uit ADR 5.4.1.1.1 is:
UN 1098 ALLYLALCOHOL, 6.1 (3), I, (C/D)
Hierbij staat:
- UN 1098 voor het UN-nummer.
- ALLYLALCOHOL voor de juiste vervoersnaam.
- 6.1 voor het hoofdgevaar.
- (3) voor het bijkomende gevaar.
- I voor de verpakkingsgroep.
- (C/D) voor de tunnelbeperkingscode.
Het aantal verpakkingen, de hoeveelheden en de adresgegevens mogen elders op het vervoersdocument staan.
De gegevens moeten wel duidelijk betrekking hebben op de betreffende gevaarlijke goederen.
ADR vrachtbrief voorbeeld: hoe ziet een correcte vermelding eruit?
Stel dat een onderneming tien vaten met elk 20 liter van een gevaarlijke stof vervoert die correct is geclassificeerd als UN 1098 ALLYLALCOHOL.
Een voorbeeld van de ADR-vermelding is:
UN 1098 ALLYLALCOHOL, 6.1 (3), I, (C/D)
Daarnaast worden vermeld:
- Aantal verpakkingen: 10 vaten.
- Totale hoeveelheid: 200 liter.
- Naam en adres van de afzender.
- Naam en adres van de geadresseerde.
Dit voorbeeld laat zien hoe de standaardgegevens op een vervoersdocument kunnen worden gecombineerd. Bij de werkelijke zending moeten ook eventuele aanvullende voorschriften worden gecontroleerd.
De tunnelbeperkingscode hoeft volgens ADR 5.4.1.1.1 niet te worden vermeld wanneer vooraf vaststaat dat het vervoer niet door een tunnel met beperkingen voor gevaarlijke goederen zal plaatsvinden.
Welke gegevens zijn verplicht bij de 1000-puntenregeling?
De 1000-puntenregeling van ADR 1.1.3.6 geeft onder bepaalde voorwaarden vrijstelling van een deel van de ADR-voorschriften. De verplichting om een vervoersdocument op te stellen blijft echter bestaan.
Bij toepassing van deze regeling moet het vervoersdocument bovendien per vervoerscategorie de totale hoeveelheid gevaarlijke goederen en de berekende waarde volgens ADR 1.1.3.6 vermelden.
Een voorbeeld:
| Vervoerscategorie | Hoeveelheid | Factor | Berekening |
| 2 | 100 liter | 3 | 300 punten |
| 3 | 200 liter | 1 | 200 punten |
| Totaal | 500 punten |
Deze gegevens worden toegevoegd aan de overige verplichte ADR-vervoersinformatie. De volledige lading moet aan de voorwaarden van de vrijstelling voldoen.
Lees ook: Hoe werkt de ADR 1000-puntenberekening?
Bijzondere vermeldingen bij afval en lege verpakkingen
Bij bepaalde transporten zijn aanvullende vermeldingen verplicht.
Gevaarlijk afval
Volgens ADR 5.4.1.1.3 moet bij gevaarlijke afvalstoffen, met uitzondering van radioactief afval, het woord AFVAL vóór de juiste vervoersnaam worden vermeld, tenzij dit al onderdeel van de vervoersnaam is.
Een voorbeeld is:
UN 1230 AFVAL METHANOL, 3 (6.1), II, (D/E)
Voor bepaalde afvalmengsels bestaan aanvullende bepalingen.
Lege, ongereinigde verpakkingen
Ook lege verpakkingen en tanks waarin gevaarlijke resten aanwezig zijn, kunnen nog onder het ADR vallen.
Afhankelijk van het type omsluitingsmiddel moet bijvoorbeeld de vermelding ‘LEEG, ONGEREINIGD’ of een andere voorgeschreven omschrijving worden gebruikt.
Milieugevaarlijke stoffen
Wanneer een stof voldoet aan de toepasselijke criteria voor milieugevaarlijkheid, kan de vermelding ‘MILIEUGEVAARLIJK’ verplicht zijn. Voor UN 3077 en UN 3082 geldt hiervoor een uitzondering.
In welke taal moet een ADR-vrachtbrief worden opgesteld?
Volgens ADR 5.4.1.4.1 moeten de vervoersgegevens worden opgesteld in een officiële taal van het land van afzending.
Wanneer dit geen Engels, Frans of Duits is, moet de informatie ook in een van deze drie talen beschikbaar zijn, behoudens toepasselijke nationale of bilaterale afspraken.
Voor vervoer dat uitsluitend in Nederland plaatsvindt, mag een Nederlandstalig document worden gebruikt. Volgens de ILT geldt dit ook voor vervoer tussen Nederland en België.
Bij ander internationaal vervoer vanuit Nederland is het verstandig de verplichte ADR-gegevens ook in het Engels, Frans of Duits op te nemen.
Wie is verantwoordelijk voor een correcte ADR-vrachtbrief?
De afzender moet ervoor zorgen dat de vervoerder beschikt over de juiste informatie over de gevaarlijke goederen. Deze verplichting is vastgelegd in ADR 1.4.2.1.
De vervoerder moet onder andere controleren of de voorgeschreven informatie en documenten aanwezig zijn voordat het vervoer begint.
Een chauffeur moet tijdens het vervoer over de vereiste documenten kunnen beschikken.
Een verkeerde classificatie of een ontbrekende verpakkingsgroep kan daarom gevolgen hebben voor meerdere betrokken partijen. Het is belangrijk om de gegevens vóór vertrek zorgvuldig te controleren.
Veelgemaakte fouten bij het opstellen van een ADR-vrachtbrief
In de praktijk komen verschillende fouten voor:
- Een productnaam gebruiken in plaats van de officiële ADR-vervoersnaam.
- Het UN-nummer zonder de letters UN vermelden.
- Een bijkomend gevaar of verpakkingsgroep vergeten.
- Het aantal colli of de hoeveelheid niet correct aangeven.
- Een verkeerde tunnelbeperkingscode gebruiken.
- Bij de 1000-puntenregeling de hoeveelheden per vervoerscategorie niet vermelden.
- De verplichte afvalvermelding vergeten.
- Verouderde classificatiegegevens overnemen uit een veiligheidsinformatieblad.
Deze fouten kunnen worden voorkomen door gebruik te maken van een vaste controleprocedure en actuele ADR-classificatiegegevens.
ADR veiligheidsadviseur voor transportbedrijven
Het controleren van ADR-vervoersdocumenten behoort tot de belangrijke aandachtspunten binnen de werkzaamheden van een ADR veiligheidsadviseur.
ADR Advisors ondersteunt zelfstandige chauffeurs en kleine transportbedrijven bij het naleven van de ADR-voorschriften, waaronder procedures voor vervoersdocumenten en de jaarlijkse ADR-rapportage.